Digitale geletterdheid, moet je doen!


11 december 2017
OinO-Advies
Digitale geletterdheid

Geschreven door Ondernemer in Onderwijs: Olaf de Groot

Wat is digitale geletterdheid
Volgens het SLO heeft digitale geletterdheid betrekking op het overweg kunnen met ICT, digitale media en andere technologieën die nodig zijn om toegang te krijgen tot informatie en om actief te kunnen deelnemen aan de hedendaagse (kennis)maatschappij. Daarbij zijn verschillende vaardigheden nodig:
- Instrumentele vaardigheden (het kunnen omgaan met ICT en ICT-toepassingen),
- Structurele vaardigheden (het kunnen zoeken en selecteren van informatie),
- Strategische vaardigheden (het verwerken, integreren en produceren van informatie).

Waarom hebben we het er eigenlijk over?
Al sinds 2012 (Rapport KNAW) wordt er gesproken over het beperkte aanbod van digitale geletterdheid in het Nederlandse onderwijs. Destijds ging het over het ontbreken van onderwijs in digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs. Later is deze conclusie doorgetrokken naar het primair onderwijs, want ook hier liggen kansen om meer met deze vorm van geletterdheid te doen.

Sinds het initiatief ‘Onderwijs 2032’ is er zelfs sprake van een verplicht onderdeel in het (te vernieuwen) curriculum. Begin 2018 wordt er door ontwikkelteams gewerkt aan de concrete invulling van dit onderdeel in het onderwijs. De verwachting is dat er in 2021, na de ontwikkeltijd, uitprobeertijd en goedkeuring van de Tweede Kamer, een daadwerkelijk curriculum is ontwikkeld (bekijk hier het hele proces).

Een fijne kijk op digitale geletterdheid
In november van dit jaar kwam er een zeer handig boek uit. Kennisnet publiceerde het “Handboek Digitale Geletterdheid”, als een informatief bronnen- en inspiratieboek. Het boek is bedoeld voor iedereen die digitale geletterdheid een structurele plaats in het onderwijs wil geven. Wat ik heel prettig vind, is dat het begrip ‘digitale geletterdheid’ niet alleen vanuit kennis en instrumentele vaardigheden wordt bekeken, maar dat er ook wordt gekeken naar vaardigheden die leerlingen (lees: alle mensen!) nodig hebben om zich staande te houden in de huidige samenleving.

Wachten is geen optie
Er moet al zoveel op school gebeuren; rekenen, taal, lezen, knutselen en moet daar dan echt nog digitale geletterdheid bij? Kortgezegd: Ja! Leerlingen groeien nu op in een gedigitaliseerde en gemedialiseerde wereld. Wachten tot er een curriculum is, is geen optie. Een goede leraar sluit aan bij de zone van naaste ontwikkeling. Daar zit anno nu een digitaal karakter aan. Naast een rol voor ouders ligt er ook een opdracht voor het onderwijs om bepaalde vaardigheden aan te leren.

Tips, gratis en voor niets!
Totdat er een curriculum is waarin digitale geletterdheid een plek heeft, kun je al met de leerlingen aan de slag. Maar wat doe je dan? De komende tijd zal ik hier regelmatig tips over publiceren. Handige verwijzingen naar interessante websites of tips voor lessen over kennis en vaardigheden, maar ook over samenleven en leren om ‘te zijn’ in de digitale wereld.

Mijn eerste tip gaat over ICT-basisvaardigheden in de bovenbouw.

Casus
In groep 8 klagen de kinderen over het maken van grafieken op papier. Ze kunnen het wel, maar snappen niet waarom ze het eigenlijk moeten doen. Je kunt wel een hele spreekbeurt houden over visualiseren en onthouden, maar dat gaat niet werken met deze groep.

Opdracht
Geef de leerlingen de opdracht om digitaal met grafieken aan de slag te gaan.
Eerst moeten de leerlingen informatie verzamelen, bijvoorbeeld over: schoenmaten in de klas/school, vervoersmiddelen naar school, broertjes of zusjes of de temperatuur van afgelopen maand. Vervolgens moeten de leerlingen deze informatie vertalen naar een spreadsheet en een (of meer) grafiek(en). Dit kan bijvoorbeeld door middel van Google spreadsheets.

Het is hoog tijd voor de volgende stap, doe je mee?